اولویت آب؛ چالش حیاتی دولت چهاردهم برای توسعه
فاضل حیدری مدیرمسول
مسئله آب در ایران دیگر یک موضوع محیط‌زیستی یا اقتصادی نیست؛ بلکه به یک بحران جدی اجتماعی، سیاسی و حتی امنیتی تبدیل شده است. اظهارات روز گذشته (بیست ودوم اردیبهشت 1404) معاون اول رییس‌جمهور مبنی بر اولویت قرار دادن رفع تنش آبی توسط دولت چهاردهم، نشانه‌ای از درک عمق این چالش است، اما این درک نیازمند اقداماتی آنی، همه‌جانبه و ریشه‌ای است. همه می دانیم که ایران در کمربند خشک و نیمه‌خشک جهان قرار دارد و این موقعیت جغرافیایی به‌خودی‌خود مدیریت منابع آب را به یک چالش مستمروهمیشگی تبدیل می‌کند؛ اما طی دهه‌های گذشته، ضعف مدیریت، توسعه ناپایدار، الگوی کشت غلط و بهره‌برداری بی‌رویه از منابع زیرزمینی، وضعیت را به مراتب وخیم‌تر کرده است. نتیجه این روند، خشک شدن تالاب‌ها و رودخانه‌ها، فرونشست زمین، افزایش ریز گردها و تشدید مهاجرت از مناطق خشک به سایر نقاط کشور بوده است. تنش آبی مستقیماً بر زندگی روزمره مردم، کشاورزی، صنعت و حتی روابط اجتماعی تأثیر می‌گذارد. کمبود آب در برخی مناطق به درگیری‌های محلی منجر شده و نارضایتی‌های اجتماعی را تشدید کرده است. از سوی دیگر، اقتصاد کشور که بخش قابل توجهی از آن به کشاورزی وابسته است، به شدت تحت تأثیر این بحران قرار دارد. تداوم این وضعیت، بقا و توسعه کشور را به طور جدی به خطر می‌اندازد.  
اولویت قرار دادن رفع تنش آبی توسط دولت چهاردهم، گام مثبتی در جهت حل این بحران است؛ اما این اولویت‌بندی باید همراه با برنامه‌ای عملیاتی، شفاف و با مشارکت تمامی ذینفعان باشد. این برنامه باید شامل اقدامات کوتاه‌مدت و بلندمدت باشد؛ در کوتاه‌مدت، مدیریت صحیح مصرف آب در تمامی بخش‌ها، به‌ویژه کشاورزی، ضروری است. ترویج الگوهای کشت کم آب‌بر، استفاده از روش‌های نوین آبیاری و اصلاح تعرفه‌های آب می‌تواند به کاهش مصرف کمک کند. همچنین، مقابله با برداشت‌های غیرمجاز از منابع آبی و جلوگیری از آلودگی آب، از دیگر اقدامات فوری است. در بلندمدت، دولت چهاردهم باید به سمت اصلاحات ساختاری حرکت کند. این اصلاحات شامل بازنگری در سیاست‌های توسعه‌ای با در نظر گرفتن محدودیت‌های آبی، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین مدیریت آب، مانند شیرین‌سازی آب دریا در مناطق جنوبی و تقویت زیرساخت‌های انتقال و توزیع آب است.همچنین، فرهنگ‌سازی برای مصرف بهینه آب در میان مردم و آموزش نسل‌های آینده درباره اهمیت این منبع حیاتی، از اهمیت بالایی برخوردار است. یکی از چالش‌های مهم در مدیریت بحران آب، پراکندگی و ناهماهنگی میان دستگاه‌های مختلف است.