عضو هیات‌علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، با تاکید بر ضرورت تغییر نگرش بنیادین در مواجهه با بلایای طبیعی، گذار از رویکرد «مقابله سخت» به «مدیریت ریسک» را اجتناب‌ناپذیر دانست.

کهزاد حیدری روز چهارشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا ضمن تشریح ابعاد مختلف پدیده سیلاب اظهار کرد: سیلاب پدیده‌ای طبیعی است که حذف کامل آن ممکن نیست اما با درک علمی و پیاده‌سازی رویکردی جامع، می‌توان جوامع را در برابر آن تاب‌آور کرد.

وی افزود: امروزه سیلاب‌ها به دلیل تغییرات اقلیمی و توسعه نامتوازن، از نظر فراوانی و شدت خسارات اقتصادی در صدر بلایای طبیعی قرار دارند و کلید موفقیت در مدیریت این بحران، عبور از تک‌بعدی‌نگری و رسیدن به تلفیقی هوشمندانه از راهکارهاست.

این محقق با نقد تفکر «سازه‌محور» صرف افزود: سازه‌های فیزیکی مانند سدها، کانال‌ها و دیوارهای سیل‌بند، اگرچه برای کنترل دبی پیک و حفاظت موضعی ضروری هستند، اما به‌تنهایی کافی نبوده و گاهی با ایجاد حس امنیت کاذب، منجر به توسعه بیشتر در مناطق پرخطر می‌شوند.

وی ادامه داد: این سازه‌ها بدون همراهی اقدامات «غیرسازه‌ای» نظیر پهنه‌بندی دقیق خطر، سیستم‌های هشدار سریع و عملیات آبخیزداری، ناتمام و در درازمدت شکننده خواهند بود.

حیدری مداخلات انسانی را عامل اصلی تبدیل بارش به سیلاب مخرب دانست و تصریح کرد: تجاوز به حریم دشت‌های سیلابی که مخازن طبیعی ذخیره آب هستند، جنگل‌زدایی در بالادست حوضه‌ها و تغییر کاربری اراضی، نفوذپذیری خاک را به شدت کاهش داده است.

وی ادامه داد: از سوی دیگر رشد شهرنشینی و افزایش سطوح نفوذناپذیر مانند آسفالت و بتن، باعث شده تا حتی بارش‌های معمولی نیز به دلیل عدم کشش سیستم‌های زهکشی، به سیلاب‌های شهری (Urban Flooding) تبدیل شوند.

این پژوهشگر شناخت دقیق ماهیت سیلاب را گام اول مدیریت دانست و گفت: برای کاهش خسارات، نمی‌توان نسخه‌ای واحد پیچید بلکه باید تفاوت میان «سیلاب‌های رودخانه‌ای» که ناشی از طغیان بستر هستند، «سیلاب‌های ناگهانی» در مناطق خشک و «سیلاب‌های ساحلی» ناشی از خیزآب دریا را درک کرد و برای هر یک راهبرد اختصاصی طراحی کرد.

عضو هیات‌علمی مرکز تحقیقات خوزستان، بر لزوم استقرار «مدیریت جامع سیلاب» (IFM) تاکید و بیان کرد: این رویکرد نوین، سیل را نه به عنوان یک دشمن بلکه به عنوان بخشی از چرخه حیات طبیعت می‌پذیرد.

وی توضیح داد: هدف IFM حذف سیلاب نیست بلکه تمرکز آن بر کاهش آسیب‌پذیری انسان و زیرساخت‌ها، هماهنگ‌سازی اقدامات بالادست و پایین‌دست و جلوگیری از انتقال خطرات سیل به مناطق دیگر است.

حیدری با اشاره به نقش حیاتی مشارکت عمومی خاطرنشان کرد: آموزش همگانی، آمادگی اجتماعی و تمرین مانورهای تخلیه، از ارکان جدانشدنی این راهبرد برای ایجاد پایداری بلندمدت هستند.

وی خاطرنشان کرد: هدف نهایی ما خلق چشم‌اندازی است که در آن، ضمن بهره‌مندی از مواهب دشت‌های سیلابی و حفظ اکوسیستم، ایمنی و امنیت اقتصادی جوامع نیز تضمین شود.