دسترسی خوزستان به آبراه‌های مرزی، در کنار اختلاف قیمت سوخت در داخل و کشورهای منطقه، زمینه شکل‌گیری پدیده قاچاق سوخت را فراهم کرده است؛ معضلی که به گفته مسئولان، مقابله با آن نیازمند هماهنگی گسترده دستگاه‌های اجرایی، امنیتی و قضایی برای صیانت از منابع ملی و جلوگیری از آسیب‌های اقتصادی است.

به گزارش ایرنا، استان خوزستان به دلیل همجواری با کشورهای همسایه و دسترسی به آبراه‌های مهم و مرزهای آبی و زمینی، یکی از مناطق حساس در حوزه تردد کالا و مبادلات مرزی به شمار می‌رود؛ موضوعی که در کنار مزیت‌های اقتصادی، گاه زمینه بروز برخی تخلفات، از جمله قاچاق سوخت، را نیز فراهم می‌کند.

در سال‌های اخیر، اختلاف قیمت سوخت در داخل کشور با نرخ‌های منطقه‌ای باعث شده است برخی سودجویان با روش‌های مختلف درصدد انتقال غیرقانونی فرآورده‌های نفتی به خارج از کشور باشند؛ پدیده‌ای که علاوه بر خسارت‌های اقتصادی، چالش‌هایی را نیز در این حوزه ایجاد کرده است.

کارشناسان معتقدند قاچاق سوخت تنها محدود به مناطق مرزی نیست و در برخی موارد به‌صورت سازمان‌یافته انجام می‌شود؛ از همین رو مقابله با آن نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و اجرای اقدامات عملیاتی مؤثر است.

در این زمینه، کارشناسان معتقدند برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده برای مقابله با قاچاق سوخت نیازمند تقویت و اجرای راهکارهای عملیاتی و هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های مسئول است.

سید محمدمهدی سیدی، مشاور مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، در این باره گفته است: در موضوع تخصیص سوخت باید نگاه ملی حاکم باشد و هماهنگی میان دستگاه‌های ذی‌ربط برای جلوگیری از هدررفت منابع کشور افزایش یابد.

وی با اشاره به اقدامات نظارتی در حوزه عرضه و توزیع سوخت افزود: شناسایی تخلفات احتمالی در برخی جایگاه‌های عرضه سوخت و همچنین بررسی وضعیت مصرف سوخت در بخش‌های مختلف از جمله اقداماتی است که با هدف جلوگیری از سوءاستفاده و قاچاق سوخت در حال انجام است.

قاچاق سوخت در مرزهای جنوب غرب؛ عزم دستگاه‌ها برای صیانت از سرمایه ملی

تاکید مرزبانی بر مقابله با قاچاق سوخت

فرمانده مرزبانی خوزستان نیز با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای مقابله با قاچاق در نوار مرزی استان، بر عزم جدی مرزبانان در صیانت از منابع ملی تاکید کرده است.

سردار حجت سفیدپوست با بیان اینکه مرزبانان به‌صورت مستمر تحرکات مشکوک در آبراه‌ها و نوار مرزی را رصد می‌کنند، گفته است: مرزبانی با اجرای طرح‌های کنترلی و عملیاتی تلاش می‌کند از هرگونه فعالیت غیرقانونی در حوزه قاچاق جلوگیری کند.

وی امنیت و صیانت از سرمایه‌های ملی را از اولویت‌های اصلی مرزبانی دانست و تاکید کرد: مرزبانان با هرگونه اقدام مخل امنیت اقتصادی کشور برخورد قاطع و قانونی خواهند داشت.

در همین زمینه، محسن صادقیان، دادستان عمومی و انقلاب شهرستان دشت آزادگان، نیز بر برخورد قانونی با تخلفات در حوزه قاچاق سوخت تاکید کرده و گفته است که دستگاه قضایی با هرگونه اقدام غیرقانونی در این حوزه برخورد خواهد کرد.

قاچاق سوخت در مرزهای جنوب غرب؛ عزم دستگاه‌ها برای صیانت از سرمایه ملی

مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه اهواز نیز با اشاره به همکاری دستگاه‌های مختلف در حوزه نظارت بر توزیع سوخت اعلام کرده است که این شرکت با هماهنگی نهادهای نظارتی و امنیتی، اقدامات لازم را برای جلوگیری از انحراف در چرخه توزیع فرآورده‌های نفتی انجام می‌دهد.

فرماندار شهرستان هویزه نیز با اشاره به قرار گرفتن این شهرستان در مناطق مرزی استان خوزستان بر لزوم همکاری همه دستگاه‌ها برای مقابله با قاچاق تاکید کرده و گفته است: مقابله با قاچاق سوخت نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، نظارتی و امنیتی است.

ضرورت صدور کارت سوخت برای ادوات کشاورزی و راه‌سازی جهت جلوگیری از توزیع خارج از شبکه

فرماندار هویزه با تاکید بر اشراف کامل نیروهای امنیتی و انتظامی بر مرزهای این شهرستان گفت: با وجود ۱۲۸ کیلومتر مرز خاکی و آبی، قاچاق سوخت از مرزهای هویزه انجام نمی‌شود و موارد موجود مربوط به «توزیع خارج از شبکه» است که راهکار اصلی مقابله با آن، هوشمندسازی مصرف و برقی‌کردن تجهیزات است.

عباس پورعاطف با اشاره به وضعیت پایش مرزهای این شهرستان گفت: در محدوده ۱۲۸ کیلومتری مرزهای آبی و خاکی هویزه، به دلیل کنترل دقیق و اشراف موجود، عملا قاچاق سوخت از مبادی مرزی صورت نمی‌گیرد؛ آنچه گاهی گزارش می‌شود، توزیع خارج از شبکه سوخت است که ریشه در عدم مدیریت صحیح مصرف و خلاءهای سیستمی دارد.

توزیع خارج از شبکه؛ چالش اصلی در حوزه سوخت

وی در تشریح تفاوت قاچاق مرزی با توزیع خارج از شبکه توضیح داد: در مواردی مشاهده می‌شود که برخی بهره‌برداران در بخش کشاورزی یا دارندگان ماشین‌آلات، سهمیه سوخت خود را دریافت کرده اما به دلیل عدم استفاده یا نیاز مالی، آن را به شرکت‌های پیمانکاری یا افراد واسطه می‌فروشند؛ این سوخت که از مجاری قانونی دریافت شده اما در محل خود مصرف نمی‌شود، «توزیع خارج از شبکه» نام دارد و با قاچاق سازمان‌یافته مرزی متفاوت است.

فرماندار شهرستان هویزه یکی از دلایل بروز این پدیده را «عدم نیازسنجی دقیق» دانست و افزود: اگر به بهره‌برداری بیش از نیاز واقعی سوخت تخصیص داده شود، مازاد آن وارد بازار آزاد می‌شود؛ در مقابل، برخی واحدهای فعال نیز به دلیل سهمیه کم، ناچار به تامین سوخت از این واسطه‌ها هستند که این چرخه باید با پایش دقیق اصلاح شود.

برقی‌کردن چاه‌های کشاورزی؛ راهکار میان‌بر

وی راهکار اساسی برای حذف سوخت مایع و جلوگیری از انحراف آن را برقی‌کردن موتورپمپ‌های کشاورزی دانست و گفت: باید از محل اعتبارات صرفه‌جویی در سوخت، زیرساخت‌های لازم برای جایگزینی برق به جای گازوئیل فراهم شود؛ اگر تلمبه‌های کشاورزی برقی شوند، سهمیه سوخت مایع حذف شده و عملاً راه بر توزیع خارج از شبکه بسته می‌شود.

پورعاطف همچنین به ظرفیت‌های انرژی پاک اشاره کرد و گفت: استفاده از پنل‌های خورشیدی برای تامین برق مورد نیاز پمپ‌های آب و حتی استفاده از تلمبه‌های گازسوز، از جمله گزینه‌های بهینه‌سازی مصرف است که می‌تواند عایدات حاصل از کشفیات سوخت را به این سمت سوق داد.

قاچاق سوخت در مرزهای جنوب غرب؛ عزم دستگاه‌ها برای صیانت از سرمایه ملی

لزوم صدور کارت سوخت برای ادوات کشاورزی و راهسازی

وی بر ضرورت پلاک‌گذاری و صدور کارت سوخت برای تمامی ماشین‌آلات سنگین تاکید کرد و گفت: در حال حاضر بسیاری از ماشین‌آلات راهسازی مانند بیل مکانیکی و لودر با سیستم حواله‌ای سوخت دریافت می‌کنند؛ وقتی یک دستگاه راهسازی با ارزش میلیاردی، کارت سوخت مشخص داشته باشد و از جایگاه رسمی سوخت‌گیری کند، مالک آن هرگز تمایلی به فروش سهمیه نخواهد داشت، چرا که سود حاصل از کارکرد دستگاه بسیار فراتر از فروش سوخت است.

ساماندهی قایق‌های صیادی و مدیریت مرزهای آبی

فرماندار هویزه همچنین به اهمیت مدیریت در بخش مرزهای آبی و صیادی اشاره کرد و خاطرنشان کرد: ساماندهی قایق‌های صیادی و صدور کارت سوخت برای آنان از اولویت‌های مهم است؛ با مدیریت یکپارچه و هوشمند، می‌توان مصرف سوخت را در تمامی بخش‌های صیادی، کشاورزی و راهسازی شفاف کرد تا از هرگونه سوءاستفاده احتمالی جلوگیری شود.

رئیس کل دادگستری خوزستان نیز روز گذشته از صدور احکام قطعی اعضای گروه مجرمانه شبکه‌ای سرقت حدود هشت هزار بشکه نفت خام در استان خبر داد و اعلام کرد که این متهمان به حبس و رد مال محکوم شدند.

علی دهقانی در این خصوص گفته بود که متهمان این پرونده بابت سرقت هفت هزار و ۸۸۷ بشکه نفت خام تحت پیگرد قضایی قرار گرفته بودند که با بررسی مستندات و ادله موجود، بزه انتسابی آنان محرز شناخته شد.

پیش از این نیز فرمانده انتظامی شهرستان هندیجان از کشف یک‌هزار لیتر سوخت قاچاق توسط مأموران کلانتری ۱۱ این شهرستان خبر داده بود.

به گفته کارشناسان، تنها یک عامل در افزایش قاچاق سوخت تاثیرگذار نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی، اقتصادی و حتی شرایط جغرافیایی در شکل‌گیری این پدیده نقش دارند؛ موضوعی که ضرورت برنامه‌ریزی دقیق و اقدامات هماهنگ برای کاهش آن را بیش از پیش نشان می‌دهد.

در کنار پیامدهای اقتصادی، برخی کارشناسان به تبعات اجتماعی این پدیده نیز اشاره می‌کنند و معتقدند افزایش فعالیت خودروهای موسوم به «شوتی» در مسیرهای جاده‌ای می‌تواند خطرات جدی برای ایمنی جاده‌ها و جان شهروندان ایجاد کند؛ موضوعی که برخورد با این پدیده همواره از مطالبات مردم بوده است.