آپنه خواب (apnea sleep) یکی از اختلال‌های شایع اما کمتر شناخته‌شده خواب است که می‌تواند سلامت عمومی افراد را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری با وقفه‌های مکرر تنفسی هنگام خواب همراه است و علاوه بر ایجاد خستگی و خواب‌آلودگی روزانه، خطر بروز بیماری‌های قلبی، عروقی و متابولیک را افزایش می‌دهد. 

دکتر حانیه راجی عضو هیات علمی گروه آسم و آلرژی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: آپنه خواب وقفه‌های تنفسی مکرر هنگام خواب است که موجب اختلال ساختار خواب می‌شود و بیشتر در افرادی که خروپف می‌کنند رخ می‌دهد. در افرادی که خواب هستند و خروپف می‌کنند بعضی مواقع، نفس برای چند ثانیه قطع می‌شود یا مقدار آن از نظر دامنه تنفس کاهش پیدا می‌کند که می‌تواند موجب افت اکسیژن خون، افزایش ضربان قلب و بیداری‌های کوتاه‌مدت شود.

وی ادامه داد: در این عارضه، ساختار خواب فرد به هم می‌خورد و خواب وی، خواب سبک یا مرحله «N۱» است و برای او خواب عمیق و خواب رویا یا «REM» اتفاق نمی‌افتد یا مختل می‌شود. در نتیجه، فردای آن شب ممکن است بیمار احساس خستگی و خواب‌آلودگی و سردرد صبحگاهی داشته باشد. همچنین به دنبال افت اکسیژن خون مکرری که در طول خواب اتفاق می‌افتد، ممکن است در آینده برای فرد مشکلات قلبی و عروقی یا مغزی اتفاق بیفتد.

این فوق تخصص بیماری‌های ریه بیان کرد: آپنه خواب در افراد بالای ۵۰ سال شایع‌تر است و در مردها بیشتر اتفاق می‌افتد. چاقی و دورگردن کلفت(بیشتر از ۴۰ سانتی‌متر) و کوتاه یا آناتومی‌های خاص فرد باعث می‌شود وقفه‌های تنفسی بیشتر اتفاق بیفتد. 

وی اضافه کرد: همچنین اگر چانه فرد عقب‌تر و زبان او بزرگ‌تر و رو به عقب باشد یا فرد مشکلات لوزه داشته باشد، این شرایط موجب می‌شوند ابتدای راه هوایی تحت فشار قرار بگیرد. 

راجی ادامه داد: هنگامی که فرد خواب است، عضلاتی که موجب باز نگه‌داشتن راه هوایی فوقانی در طول خواب هستند، شل می‌شوند و اگر به دلایلی تحت فشار باشند، راه هوایی باریک‌تر و یا حتی بسته می‌شود که موجب ایجاد وقفه‌های تنفسی خواهد شد.  
وی گفت: افرادی که مشکل آپنه خواب دارند بر اساس شدت بیماری در موارد خفیف تا متوسط ممکن است در کوتاه‌مدت علامت خاصی نداشته باشند. یکی از ویژگی‌های دیگر این افراد این است که وقتی هنگام خواب وقفه‌های مکر تنفسی دارند سیستم سمپاتیک آن‌ها نیز فعال می‌شود که این سمپاتیک موجب افزایش فعالیت و افزایش ضربان قلب و در درازمدت فشار خون بالا می‌شود.

عضو هیات علمی گروه آسم و آلرژی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز افزود: مدت زمان مناسب خواب در طول شبانه‌روز، هفت یا هشت ساعت است و هر فرد در یک‌سوم عمر خود در خواب به سر می‌برد. در طول سال‌های متوالی، فردی که به آپنه خواب دچار است به خستگی و خواب‌آلودگی، فشار خون، سردرهای صبحگاهی، کاهش تمرکز، تحریک پذیری و اختلال حافظه مبتلا می‌شود.

وی بیان کرد: مهم‌ترین عارضه این بیماری، حوادث کاردیو وسکولار (Cardiovascular) و حوادث عروقی است که بر مغز و قلب تاثیر می‌گذارد و موجب آریتمی قلبی، سکته‌های قلبی، سکته‌های مغزی، بالا رفتن فشار ریه می‌شود. همچنین سیستم متابولیسم این افراد به هم می‌ریزد و ممکن است موجب اختلال تحمل گلوکز و دیابت شود.

راه‌های پیشگیری از آپنه خواب 

راجی گفت: کاهش وزن در افراد چاق و غربالگری در این زمینه از راه‌های جلوگیری از ابتلا به این بیماری هستند. آپنه خواب باید به عنوان یک بیماری در نظر گرفته شود و بررسی‌ها و غربالگری‌هایی در این زمینه برای فرد بیمار انجام و در صورت نیاز تشخیص داده و درمان شود.

این فوق تخصص بیماری‌های ریه در ادامه بیان کرد: برای تشخیص  آپنه خواب در  فرد مشکوک به این بیماری، پرسش‌نامه‌ای وجود دارد که به غربالگری در سطح جامعه نیز کمک می‌کند؛ آیا فرد خروپف می‌کند، آیا بعد از بیدار شدن احساس خستگی دارد، آیا وقفه‌های تنفسی در فرد دیده شده است، آیا فشار خون دارد، آیا وزن او بالا است، آیا سن او بالای ۵۰ سال است و یا دور گردن او بیشتر ۴۰ سانتی‌متر است یا خیر.

وی اضافه کرد: اگر این سوالات از فرد پرسیده شود و بیشتر از سه مورد آن مثبت باشد، متوجه می‌شویم که فرد ممکن است آپنه خواب داشته باشد و اگر تعداد بیشتری از سوال‌ها مثبت باشند احتمال اینکه فرد مبتلا باشد، بیشتر می‌شود. یکی دیگر از از روش‌های تشخیص این بیماری نیز تست خواب است.

راجی گفت: با توجه به شدت بیماری، اقدامات درمانی شکل می‌گیرد. یکی از راه‌های درمان این بیماری، استفاده از دستگاه سی‌پپ(CPAP) برای بازکردن راه هوایی است که موقع خواب استفاده می‌شود. در موارد خاص، جراحی نیز توصیه می‌شود.