مصرف طولانی‌مدت ملاتونین با افزایش قابل‌توجه خطر نارسایی قلبی مرتبط بوده است؛ یافته‌ای که این تصور رایج را که این مکمل خواب کاملا بی‌ضرر است، به چالش می‌کشد.

به گزارش ایسنا، بر اساس یک مطالعه مقدماتی بزرگ، افرادی که به بی‌خوابی مزمن مبتلا بودند و برای مدت طولانی ملاتونین مصرف می‌کردند، طی پنج سال حدود ۹۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به نارسایی قلبی قرار داشتند.

به نقل از ساینس‌دیلی، این یافته‌ها ثابت نمی‌کنند که ملاتونین باعث بروز مشکلات قلبی می‌شود، اما پرسش‌های تازه‌ای درباره ایمنی مصرف طولانی‌مدت این مکمل محبوب خواب مطرح می‌کنند.

بر اساس پژوهش مقدماتی ارائه‌شده در نشست علمی سال ۲۰۲۵ انجمن قلب آمریکا، مصرف طولانی‌مدت ملاتونین در افراد مبتلا به بی‌خوابی مزمن با افزایش خطر نارسایی قلبی، بستری شدن به دلیل نارسایی قلبی و مرگ به هر علت مرتبط بود.

این یافته‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که خود ملاتونین عامل افزایش این خطرات بوده است. با این حال، درباره ایمنی طولانی‌مدت مکملی که بسیاری از مردم آن را روشی بی‌ضرر یا «طبیعی» برای بهبود خواب می‌دانند، پرسش‌های تازه‌ای ایجاد می‌کنند.

چرا ملاتونین تا این حد مورد استفاده قرار می‌گیرد؟ ​​​​

ملاتونین هورمونی است که به‌طور طبیعی توسط غده صنوبری مغز تولید می‌شود. این هورمون به تنظیم چرخه خواب و بیداری بدن که به آن ریتم شبانه‌روزی نیز گفته می‌شود، کمک می‌کند. سطح ملاتونین معمولا با تاریک شدن هوا افزایش می‌یابد و در طول روز کاهش پیدا می‌کند.

ملاتونین مصنوعی از نظر شیمیایی با هورمونی که بدن تولید می‌کند، یکسان است. این ماده معمولا برای بی‌خوابی، یعنی دشواری در به خواب رفتن یا تداوم خواب و همچنین مقابله با جت‌لگ مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مکمل‌های ملاتونین در بسیاری از کشورها، از جمله آمریکا، بدون نسخه در دسترس هستند. در آمریکا مکمل‌های بدون نسخه تحت نظارت مشابه داروهای نسخه‌ای قرار ندارند؛ بنابراین قدرت، خلوص و سایر ویژگی‌های آنها می‌تواند از یک برند به برند دیگر متفاوت باشد.

برای انجام این مطالعه جدید، پژوهشگران شرکت‌کنندگان را بر اساس سوابق ثبت‌ شده مصرف ملاتونین دسته‌بندی کردند. افرادی که در پرونده الکترونیکی پزشکی آنها دست‌کم یک سال مصرف ملاتونین ثبت شده بود، در گروه «ملاتونین» قرار گرفتند.

افرادی که هیچ سابقه‌ای از مصرف ملاتونین در پرونده پزشکی‌شان وجود نداشت، در گروه «بدون ملاتونین» قرار گرفتند.

پژوهشگران دریافتند که مکمل‌های ملاتونین ممکن است آن‌قدر که معمولا تصور می‌شود، بی‌ضرر نباشند. اگر نتایج این مطالعه تایید شود، این یافته می‌تواند بر نحوه مشاوره پزشکان به بیماران درباره داروها و مکمل‌های خواب تاثیر بگذارد.

پژوهشگران به دنبال خطرات قلبی بلندمدت بودند

ملاتونین اغلب به‌عنوان یک کمک‌خواب ایمن معرفی می‌شود، اما پژوهشگران می‌گویند شواهد درباره ایمنی قلبی-عروقی آن در صورت مصرف طولانی‌مدت محدود است.

همین ابهام باعث شد پژوهشگران بررسی کنند که آیا مصرف طولانی‌مدت ملاتونین می‌تواند با نارسایی قلبی در افراد مبتلا به بی‌خوابی مزمن ارتباط داشته باشد یا خیر.

نارسایی قلبی به این معنا نیست که قلب کاملا از کار افتاده است. این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که قلب نتواند به اندازه کافی خون سرشار از اکسیژن را برای تامین نیازهای بدن پمپاژ کند.

پژوهشگران برای این مطالعه از داده‌های شبکه جهانی پژوهشی TriNetX استفاده کردند؛ یک پایگاه داده بین‌المللی بزرگ که شامل سوابق پزشکی الکترونیکیِ بدون اطلاعات هویتی افراد است.

آنها سوابق پزشکی پنج‌ساله بزرگسالان مبتلا به بی‌خوابی مزمن را بررسی کردند که در پرونده‌هایشان مصرف ملاتونین برای بیش از یک سال ثبت شده بود. این افراد با گروه دیگری از افراد مبتلا به بی‌خوابی که هیچ سابقه ثبت‌شده‌ای از مصرف ملاتونین نداشتند، مقایسه شدند. افرادی که پیش‌تر به نارسایی قلبی مبتلا شده بودند یا برایشان داروهای خواب‌آور دیگری تجویز شده بود، از مطالعه کنار گذاشته شدند.

خطر نارسایی قلبی حدود ۹۰ درصد بیشتر بود

تحلیل اصلی مطالعه تفاوت قابل‌توجهی میان دو گروه نشان داد.

در میان بزرگسالان مبتلا به بی‌خوابی، افرادی که مصرف طولانی‌مدت ملاتونین، یعنی حداقل ۱۲ ماه، در سوابق پزشکی آنها ثبت شده بود، طی پنج سال بعد حدود ۹۰ درصد بیشتر از افراد مشابهی که ملاتونین مصرف نمی‌کردند، در معرض ابتلا به نارسایی قلبی قرار داشتند. نارسایی قلبی در ۴.۶ درصد از افراد گروه ملاتونین رخ داد، در حالی که این رقم در گروه مقایسه‌ای ۲.۷ درصد بود.

پژوهشگران سپس تحلیل دیگری انجام دادند تا اطمینان بیشتری حاصل کنند که شرکت‌کنندگان واقعا برای مدت طولانی ملاتونین مصرف کرده‌اند.

وقتی آنها تحلیل را به افرادی محدود کردند که دست‌کم دو نسخه ملاتونین را با فاصله حداقل ۹۰ روز دریافت کرده بودند، این ارتباط همچنان مشاهده شد. در این گروه، خطر نارسایی قلبی ۸۲ درصد بیشتر بود.

افراد گروه ملاتونین تقریبا ۳.۵ برابر بیشتر از گروه مقایسه‌ای به دلیل نارسایی قلبی در بیمارستان بستری شدند. نرخ بستری در دو گروه به‌ترتیب ۱۹ درصد و ۶.۶ درصد بود.

مرگ به هر علت نیز در میان افرادی که مصرف ملاتونین در پرونده پزشکی آنها ثبت شده بود، بیشتر مشاهده شد.

طی دوره پنج‌ساله مطالعه، ۷.۸ درصد از افراد گروه ملاتونین فوت کردند، در حالی که این رقم در گروه بدون ملاتونین ۴.۳ درصد بود؛ یعنی خطر مرگ در گروه نخست تقریبا دو برابر بود.

محدودیت‌های مهم، تفسیر یافته‌ها را دشوار می‌کنند

این مطالعه با چند محدودیت مهم همراه است؛ به‌ ویژه به این دلیل که نحوه دسترسی و مصرف ملاتونین در کشورهای مختلف متفاوت است.

برخی کشورها، مانند بریتانیا، مصرف ملاتونین را منوط به داشتن نسخه پزشک کرده‌اند، در حالی که در کشورهایی مانند آمریکا، افراد می‌توانند آن را بدون نسخه خریداری کنند.

پژوهشگران به دلیل ناشناس‌سازی داده‌های پزشکی، به اطلاعات مربوط به محل زندگی شرکت‌کنندگان دسترسی نداشتند.

مصرف ملاتونین تنها زمانی در مطالعه ثبت شده بود که در پرونده الکترونیکی پزشکی فرد وجود داشت. بنابراین، افرادی در آمریکا یا کشورهای دیگر که ملاتونین را بدون نسخه خریداری کرده و مصرف کرده بودند، اما این موضوع در پرونده پزشکی‌شان ثبت نشده بود، ممکن است به اشتباه در گروه «بدون ملاتونین» قرار گرفته باشند. در نتیجه، گروه‌های ملاتونین و بدون ملاتونین ممکن است دقیقا نشان‌دهنده افرادی نباشند که در واقع مکمل را مصرف می‌کردند یا نمی‌کردند.

مشکل دیگری نیز درباره بستری شدن در بیمارستان وجود داشت.

تعداد موارد بستری مرتبط با نارسایی قلبی بیشتر از تعداد موارد جدید تشخیص نارسایی قلبی بود؛ زیرا بیمارستان‌ها ممکن است از کدهای تشخیصی مختلف و مرتبط با این بیماری استفاده کنند. این سوابق همیشه شامل کدی نیستند که مشخصا یک تشخیص جدید نارسایی قلبی را نشان دهد.

پژوهشگران همچنین اطلاعاتی درباره شدت بی‌خوابی شرکت‌کنندگان یا وجود سایر اختلالات روان‌پزشکی در اختیار نداشتند.

این عوامل اهمیت زیادی دارند؛ زیرا افرادی که بی‌خوابی شدیدتر، افسردگی، اضطراب یا سایر مشکلات دارند، ممکن است بیشتر به مصرف ملاتونین روی بیاورند و در عین حال، به‌ طور مستقل با خطر متفاوتی برای بیماری‌های قلبی-عروقی مواجه باشند.

به گفته یکی از محققان، اگرچه ارتباطی که ما پیدا کردیم درباره ایمنی این مکمل پرمصرف نگرانی‌هایی ایجاد می‌کند، مطالعه ما نمی‌تواند رابطه مستقیم علت و معلولی را ثابت کند. بنابراین برای بررسی ایمنی ملاتونین از نظر سلامت قلب به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.