پژوهشگران با استفاده از یک ترکیب طبیعی تولیدشده توسط باکتری‌های روده، داروی خوراکی جدیدی ساخته‌اند که می‌تواند سلول‌های ایمنی را برای حمله به تومورهای سرطانی تقویت کند. این روش در مدل‌های حیوانی، تومورها را به‌طور کامل از بین برده است.

به گزارش گروه علمی ایرنا، وبگاه مدیکال اکسپرس در گزارشی آورده است:

ایمونوتراپی (ایمنی‌درمانی) یکی از روش‌های پیشرفته درمان سرطان است که با آزادکردن ترمزهای طبیعی سیستم ایمنی، به سلول‌های تی/T (نوعی سلول ایمنی که سلول‌های سرطانی را نابود می‌کند)، اجازه می‌دهد سلول‌های سرطانی را پیدا و نابود کنند؛ اما مشکل این است که بسیاری از بیماران به این روش پاسخ نمی‌دهند.

حالا پژوهشگران دانشگاه میشیگان در مطالعه‌ای که در نشریه نِیچِر نانوتکنولوژی/ Nature Nanotechnology منتشر شده، داروی خوراکی جدیدی ساخته‌اند که می‌تواند سلول‌های تی را برای حمله به تومورها تقویت کند.

ترکیبی از باکتری‌های روده

پژوهشگران برای این کار از ۳و۴-دی‌هیدروکسی‌بنزوئیک اسید (DHB) استفاده کردند؛ ترکیبی که به‌طور طبیعی توسط باکتری‌های مفید روده تولید می‌شود و منبع آن، تجزیه فیبرهای غذایی در روده است.

دکتر جیمز مون (James Moon)، استاد دانشگاه میشیگان و نویسنده این پژوهش، توضیح داد: میکروبیوم روده ما ترکیبات مفید زیادی تولید می‌کند که می‌توان از آن‌ها برای تولید داروهای جدید استفاده کرد. این اولین‌بار است که نشان داده شده متابولیت‌های (مواد شیمیایی تولیدشده در طی سوخت‌وساز) طبیعی میکروبی می‌توانند به‌عنوان یک داروی خوراکی جدید برای ایمونوتراپی استفاده شوند.

چالش ایمونوتراپی معمولی

در روش‌های معمول ایمونوتراپی، سلول‌های تی به‌مرور توانایی خود را برای نابودی سلول‌های سرطانی از دست می‌دهند و تقسیم‌شدنشان متوقف می‌شود؛ این یکی از دلایل اصلی است که بسیاری از بیماران به ایمونوتراپی پاسخ نمی‌دهند.

تقویت سلول‌های تی

پژوهشگران دریافتند که ۳و۴-دی‌هیدروکسی‌بنزوئیک اسید می‌تواند سلول‌های تی را به سلول‌های تی حافظه‌ای/ Memory T Cells (سلول‌های ایمنی که سرطان را به خاطر می‌سپارند و در صورت بازگشت، سریعاً به آن حمله می‌کنند) تبدیل کند. این سلول‌ها به‌سرعت تکثیر می‌شوند و می‌توانند برای مدت طولانی، پاسخ ایمنی قوی را حفظ کنند. به‌عبارت دیگر، ۳و۴-دی‌هیدروکسی‌بنزوئیک اسید به سلول‌های ایمنی آموزش می‌دهد که سرطان را به خاطر بسپارند و در صورت بازگشت، سریعاً به آن حمله کنند.

تبدیل به داروی خوراکی

مشکل ترکیبات طبیعی مانند ۳و۴-دی‌هیدروکسی‌بنزوئیک اسید این است که به‌خوبی جذب بدن نمی‌شوند و به‌سرعت دفع می‌شوند. برای حل این مشکل، پژوهشگران یک پیش‌دارو (Prodrug) از ۳و۴-دی‌هیدروکسی‌بنزوئیک اسید ساختند؛ یعنی ۳و۴-دی‌هیدروکسی‌بنزوئیک اسید را در یک پوشش محافظ نانومتری قرار دادند و آن را به شکل غیرفعال تبدیل کردند که پس از رسیدن به بافت هدف، فعال می‌شود. این روش باعث می‌شود دارو به‌طور مؤثر به سلول‌های هدف برسد.

نتایج شگفت‌انگیز در مدل‌های حیوانی

پژوهشگران این داروی خوراکی را روی موش‌های مبتلا به انواع مختلف سرطان از جمله ملانوم (سرطان پوست)، سرطان روده بزرگ و سرطان پستان آزمایش کردند.

نتایج نشان داد که وقتی این دارو با ایمونوتراپی ترکیب شد، تومورها به‌طور کامل از بین رفتند و سیستم ایمنی موش‌ها حافظه بلندمدتی ایجاد کرد که از بازگشت تومور جلوگیری می‌کرد.

کاربرد در سایر روش‌های درمانی

دکتر مون تأکید کرد که این روش فقط به ایمونوتراپی معمولی محدود نمی‌شود: ما دریافتیم که ۳و۴-دی‌هیدروکسی‌بنزوئیک اسید همچنین اثربخشی درمان‌های کار-تی/ CAR-T (روشی که در آن سلول‌های ایمنی بیمار برای هدف قراردادن سرطان مهندسی می‌شوند) را نیز بهبود می‌بخشد.

گام بعدی: کارآزمایی بالینی

پژوهشگران امیدوارند که نتایج این مطالعه در مدل‌های حیوانی، در انسان‌ها نیز تکرار شود. آن‌ها همچنین در حال بررسی سایر ترکیبات مفید تولیدشده توسط میکروبیوم روده هستند و امیدوارند که روش‌های آن‌ها برای تولید نانوداروها، در درمان بیماری‌های خودایمنی نیز کاربرد داشته باشد.