معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز با اشاره به اینکه همزمان با آغاز سال تحصیلی، بازگشت به مدرسه برای برخی دانش‌آموزان با نگرانی همراه می‌شود گفت: این واکنش در بسیاری از موارد طبیعی است، اما اگر شدید، پایدار یا مختل‌کننده عملکرد کودک باشد، نیازمند توجه و حمایت بیشتر خانواده است.

دکتر مهرداد شریفی روز سه شنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: شروع مدرسه با تغییراتی مانند تنظیم دوباره ساعت خواب و بیداری، جدایی از والدین، ورود به محیط اجتماعی جدید و مواجهه با تکالیف و انتظارات آموزشی همراه است و همین تغییرات می‌تواند در روزهای نخست، نگرانی برخی دانش‌آموزان را افزایش دهد.

وی افزود: بی‌میلی به مدرسه یا گریه در روزهای ابتدایی لزوما به معنای وجود اختلال اضطرابی نیست و بسیاری از این نگرانی‌ها با حمایت مناسب خانواده و سازگاری تدریجی کودک کاهش پیدا می‌کنند.

شریفی ادامه داد: واکنش کودکان به شروع مدرسه یکسان نیست و عواملی مانند سن، تجربه‌های قبلی، ویژگی‌های فردی، شرایط خانوادگی و تجربه کودک از محیط مدرسه می‌تواند بر میزان اضطراب او تاثیر بگذارد.

رییس مرکز بهداشت خوزستان بیان کرد: دانش‌آموزی که برای نخستین بار وارد مدرسه می‌شود، ممکن است به دلیل ناشناخته بودن محیط، جدایی از والدین و قرار گرفتن در جمع جدید، نگرانی بیشتری داشته باشد و همچنین تجربه‌هایی مانند شکست تحصیلی، تنبیه، تمسخر یا مشکل با همکلاسی‌ها در سال‌های گذشته می‌تواند نگرانی کودک را در آغاز سال تحصیلی افزایش دهد.

وی اظهار کرد: فشار زیاد برای کسب نمره، مقایسه با دیگر دانش‌آموزان و انتظارات بالای خانواده نیز از دیگر عواملی است که می‌تواند نگرانی درباره مدرسه را بیشتر کند.

اضطراب همیشه با ترس نشان داده نمی‌شود

شریفی تاکید کرد: یکی از نکات مهم برای والدین این است که اضطراب کودکان همیشه به شکل «من می‌ترسم» بیان نمی‌شود گاهی از طریق رفتار یا علائم جسمانی خود را نشان می‌دهد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز اضافه کرد: گریه و بی‌قراری، چسبیدن بیش از حد به والدین، امتناع از رفتن به مدرسه، دل‌درد یا سردرد پیش از مدرسه، تهوع، تغییر اشتها، اختلال خواب، کابوس، تحریک‌پذیری و پرخاشگری، کاهش تمرکز، گوشه‌گیری، افت عملکرد تحصیلی و شکایت‌های مکرر از ناراحتی‌های جسمانی از جمله نشانه‌های احتمالی اضطراب هستند.

وی ادامه داد: البته وجود این علائم به‌تنهایی به معنای وجود اختلال اضطرابی نیست و شدت، تداوم، شرایط بروز و میزان تاثیر آن بر عملکرد کودک باید مورد توجه قرار گیرد.

والدین؛ نه بی‌تفاوت و نه حمایت‌گر افراطی

شریفی با اشاره به اهمیت واکنش والدین در مواجهه با اضطراب کودک گفت: بی‌اهمیت جلوه دادن نگرانی کودک یا استفاده از جملاتی مانند «بچه شدی هنوز از مدرسه می‌ترسی؟» و «همه میرن مدرسه، فقط تو این‌طوری هستی» ممکن است باعث شود کودک احساس کند احساساتش پذیرفته نیست.

رییس مرکز بهداشت خوزستان افزود: از سوی دیگر، تایید یا بزرگ‌نمایی بیش از حد اضطراب نیز می‌تواند نگرانی کودک را تقویت کند، بهتر است والدین ابتدا احساس کودک را بپذیرد و سپس او را برای مواجه شدن با شرایط جدید حمایت کند.

وی تاکید کرد: گفتن جمله‌ای مانند «می‌فهمم که کمی نگران هستی، شروع مدرسه بعد از تعطیلات ممکنه برایت سخت باشه، اما کم‌کم به برنامه عادت می‌کنی» می‌تواند به کودک نشان دهد که اضطراب او قابل درک است، اما قرار نیست مانع زندگی روزمره‌اش شود.

شریفی با اشاره به اینکه والدین همچنین باید مراقب باشند نگرانی‌های خود را به کودک منتقل نکنند بیان کرد: پرسش‌هایی مانند «نکنه اذیتت کنن؟»، «نکنه نتونی از پس درس‌ها بربیای؟» یا «نکنه معلم خوب نباشه؟» ممکن است نگرانی کودک را افزایش دهد، بنابراین بهتر است والدین نگرانی‌های خود را مدیریت کرده و مدرسه را در حضور کودک محیطی تهدیدکننده معرفی نکنند.

آماده‌سازی تدریجی برای شروع مدرسه

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز اظهار کرد: آماده‌سازی کودک از چند روز پیش از آغاز مدرسه می‌تواند به کاهش اضطراب کمک کند، تنظیم ساعت خواب و بیداری، آماده کردن وسایل مدرسه با مشارکت کودک، توضیح مسیر مدرسه و برنامه روزانه، گفت‌وگو درباره معلم و دوستان جدید و در صورت امکان نشان دادن محیط مدرسه پیش از شروع کلاس‌ها، از جمله اقداماتی است که می‌تواند شرایط را برای کودک قابل پیش‌بینی‌تر کند.

وی ادامه داد: هدف این اقدامات آن است که مدرسه از یک موقعیت ناشناخته به محیطی آشنا و قابل پیش‌بینی‌تر تبدیل شود تا دانش‌آموز بتواند سال تحصیلی را با آرامش بیشتری آغاز کند.

بر این اساس اضطراب بازگشت به مدرسه یکی از واکنش‌های نسبتا شایع دانش‌آموزان در روزهای آغاز سال تحصیلی است که می‌تواند تحت تاثیر تغییر برنامه خواب، جدایی از والدین، ورود به محیط جدید و نگرانی‌های تحصیلی و اجتماعی ایجاد شود که آگاهی والدین از نشانه‌های اضطراب و نحوه برخورد مناسب با آن، در سازگاری تدریجی دانش‌آموز و آغاز آرام‌تر سال تحصیلی نقش مهمی دارد.