روایت جنگ فقط بازگویی تاریخ و شمردن اتفاقات نیست؛ روایت زمانی اثرگذار می‌شود که از زبان رزمنده، جانباز، خانواده‌ی او و امدادگر به مخاطب منتقل شود. در روزگاری که نسل جدید با زبان و ابزارهای متفاوتی با جهان ارتباط برقرار می‌کند، استفاده از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی، هنر و روایت اول شخص، می‌تواند راهی برای زنده نگه داشتن خاطرات جنگ و نزدیک‌تر کردن این مفاهیم به ذهن و زندگی جوان امروز باشد.

میلاد امینی موحد مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی خوزستان در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: یکی از نکات خیلی مهمی که باید به آن دقت کنیم این است که روایت صرفاً تعریف کردن نیست. روایت باید از زبان رزمندگان، جانبازان، خانواده‌ها و امدادگران باشد و حتی نخبگان جامعه نیز باید بتوانند خاطرات و مطالب خود را برای مخاطبان مختلف روایت کنند.

وی ادامه داد: اگر کسی فقط تعریف کند که در فلان تاریخ چه اتفاقی افتاده، این لزوما روایتی نیست که مدنظر ماست. همان‌طور که می‌دانیم، امام و شهدا نیز بر موضوع روایت اول شخص تأکید زیادی داشتند و متأسفانه در بخش‌های مختلف تاریخ، در زمینه روایت اول شخص ضعیف عمل کرده‌ایم و عموماً دشمن از این موضوع نهایت استفاده را برده است.

نسل جوان نباید فقط مخاطب روایت باشد

مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی خوزستان بیان کرد: جوان امروز نباید صرفاً مخاطب روایت باشد. اتفاقاً باید خود او را وارد روایت کنیم. من در صحبت با دانشجویان نیز به این موضوع اشاره می‌کنم که دانشجو نباید نظاره‌گر جنگ باشد؛ جوان نباید نظاره‌گر جنگ باشد، بلکه باید در جنگ نقش‌آفرینی کند.

امینی موحد افزود: چه نقشی بهتر از اینکه جوان، راوی ماجرای جنگ تحمیلی باشد؟ حتماً دیده‌اید که در ایام راهیان نور، جوان‌ترها می‌آیند و اتفاقاتی را که در یک نقطه جنگی یا منطقه دیگری رخ داده روایت می‌کنند. ممکن است خود آن جوان اصلاً در آن زمان حضور نداشته باشد، اما رفته، کار کرده، تحقیق و مطالعه کرده و با استفاده از بیان شیوای خودش تلاش می‌کند مخاطب را درگیر این ماجرا کند.

وی ادامه داد: در انتخاب مفاهیم باید دقت کنیم. موضوعاتی مانند انتخاب بسیار مهم هستند. رزمندگان ما انتخاب کردند؛ شجاعت را انتخاب کردند، ایثار را انتخاب کردند، عزت را انتخاب کردند و وطن را انتخاب کردند. در واقع، زیرمنطق همه این مفاهیم، موضوع تقویت اراده قرار دارد و باید درباره آن صحبت شود. اندیشمندان و بخش‌های مختلف جامعه نیز باید روی این موضوع کار کنند.

مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی استان خوزستان اضافه کرد: موضوع خانواده از اهمیت بالایی برخوردار است. خانواده فقط پدر، مادر و فرزندان نیست. خانواده واژه‌ای است که می‌توان آن را تعمیم داد. تمام مردم یک وطن، یک خانواده هستند که در مقابل اتفاقات بدی که دشمنان برای کشور ما رقم زدند ایستادند و آرزوهای دشمنان را از بین بردند. بنابراین انتخاب خانواده نیز موضوع بسیار مهمی است.

امید باید یکی از محورهای روایت باشد

امینی موحد ادامه داد: موضوع دیگری که شاید حتی از موارد قبلی مهم‌تر باشد، موضوع امید است. در وضعیتی که تمام دنیا می‌گفتند ایران فردا از بین می‌رود، روزهای زیادی از آن «فرداها» گذشت؛ فرداها را دیدیم، اما ایران همچنان ایستاده است و مردم آن پای کار هستند. بنابراین باید بتوان مفهوم امید را نیز در روایت‌ها به شکل درست منتقل کرد.

اهمیت استفاده از ظرفیت‌های نوین

وی با اشاره به اینکه زنده کردن آرشیو و اسناد از اهمیت بالایی برخوردار است گفت: امروزه هوش مصنوعی در اختیار داریم، امکانات تصویربرداری گسترده شده و در حوزه ارتباطات نیز شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها ظرفیت بسیار بزرگی ایجاد کرده‌اند. باید از این ظرفیت‌ها برای زنده کردن آرشیو و اسناد استفاده شود.

مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی استان خوزستان بیان کرد: برای مثال، فاجعه میناب نباید فراموش شود. از فریم‌به‌فریم عکس‌هایی که در آنجا گرفته شده تا کلمه‌به‌کلمه صحبت‌هایی که خانواده‌ها بیان کرده‌اند، همه این‌ها ظرفیت تولید مستند و آثار مختلف را دارند؛ آثاری که بتوانند مخاطب را درگیر این ماجرا کنند. بسیار مهم است که آرشیو را زنده کنیم و وقایع را از زوایای مختلف به مخاطب نشان دهیم.

ظرفیت جوانان برای روایت جنگ باید به کار گرفته شود

امینی موحد افزود: نکته دیگری که باید به آن توجه کرد، طراحی کارگاه‌های مقدماتی است. در دانشگاه‌ها و مکان‌هایی که جوانان حضور دارند، باید کارگاه‌هایی طراحی شود تا از ظرفیت آنها برای طراحی روایت جنگ استفاده شود. 

وی بیان کرد: ممکن است یک نفر در حوزه نقاشی فعالیت کند، یک نفر به هوش مصنوعی علاقه‌مند باشد، فرد دیگری در حوزه ولاگ‌سازی، مستندسازی، نماهنگ‌سازی، سرود یا کارهای کُرال فعالیت کند. باید از تمام این ظرفیت‌ها استفاده شود. باید از این بسترهای بسیار بزرگی که در اختیار جامعه است نهایت استفاده برده شود تا صدای مردم ایران را به دنیا برسد.

جوان امروز باید بتواند خودش را در روایت جنگ پیدا کند

مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی استان خوزستان ادامه داد: جوان امروزی به دنبال این است که شخصیتی را پیدا کند که مسائل و مطالب خودش را در او ببیند. صحبت کردن از یک الگوی دست‌نیافتنی و کلی برای جوان، شاید نتواند ارتباط لازم را ایجاد کند؛ اما وقتی درباره کسی صحبت می‌کنیم که شبیه خود او بوده، ارتباط متفاوت می‌شود.

امینی موحد اضافه کرد: باید از رزمنده‌ای گفته شود که شبیه همین جوان امروز بوده؛ کسی که در میدان جنگ، در حوزه‌های مختلف نظامی، در فعالیت‌های مربوط به پهپاد و موشک یا در نیروهای نظامی و انتظامی تلاش کرده است. باید از جوانی گفته شود که دانشجو بوده، دانشگاه را رها کرده و برای حمایت از وطن و دفاع از کشور به میدان آمده است. جوانی که همسر داشته، فرزند داشته، به تیم‌های ورزشی علاقه داشته و زندگی عادی خودش را داشته است.

وی بیان کرد: وقتی این شباهت‌ها نشان داده شوند، جوان امروز نسبت به رزمندگانی که در جنگ نقش‌آفرینی کردند احساس بیگانگی نمی‌کند بلکه متوجه می‌شود که آنها یکی از خودشان بوده‌اند؛ یکی از آن‌ها که در میدان مبارزه و دفاع نقش‌آفرینی کرده است. باید این شباهت‌ها دقیقا به مخاطب ارائه شوند تا جوان بتواند با شخصیت روایت‌شده ارتباط برقرار کند.

شناخت مخاطب، شرط ارتباط روایت با جوان است

مدیر مرکز رسانه تبلیغات اسلامی استان خوزستان با اشاره به موضوع مخاطب‌شناسی و جامعه‌شناسی گفت: اگر مخاطب، پیام‌ها و روایت‌هایی که برای جوانان ساخته می‌شود، بدون توجه به مخاطب‌شناسی و جامعه‌شناسی طراحی شود، با جوان ارتباط برقرار نخواهد کرد. اگر جوان امروزی را نشناسیم، حوزه علاقه، فعالیت و دلبستگی او را متوجه نشویم، نمی‌توانیم برای او روایت مناسبی از جنگ داشته باشیم.

امینی موحد افزود: همان‌طور که اگر بخواهیم برای کودکی در مهدکودک فیلمی بسازیم، باید بدانیم او چه چیزی را می‌پسندد و با چه زبانی ارتباط برقرار می‌کند. یا اگر کسی فقط زبان انگلیسی را متوجه شود، نمی‌توانیم بدون توجه به زبان او یک فیلم فارسی برایش پخش کنیم و انتظار داشته باشیم ارتباط برقرار کند. ابتدا باید زبان جوان امروز مورد درک قرار گیرد، علاقه او شناخته شود و بر اساس آن، روایت و محتوای مناسب برایش ساخته شود.