عضو حزب اعتماد ملی کفت: در ایران، هم روسای دولت ها از شرایط کشور ناراضی اند و هم مردم معتقدند که کارها به درستی پیش نمی رود. این وضعیت ناشی از شرایط گفتمانی است که بر کشور حاکم است.

«جواد اطاعت» فعال سیاسی اصلاح طلب و مدرس دانشگاه در گفت و گو با «تابناک» در مورد اینکه آیا انتخابات ایران هم در مقاطعی حالت رفراندم به خود می گیرد یا نه؟ اظهار کرد: انتخابات در ایران هم مشابه دیگر کشورهاست، با این تفاوت که برای رقابت سیاسی در ایران  شورای نگهبان هم به عنوان یک فیلتر نظارتی نقش ایفا می کند. لذا انتخابات صرفا بین کسانی که در بین مردم امکان رای آوری داشته یا توان بالاتری برای اداره کشور دارند، نیست.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: البته در ایران بیش از آنکه انتخابات جنبه ایجابی داشته باشد، جنبه سلبی دارد. در خرداد 76، تیر84 و خرداد 92 نمونه هایی از آن است. این موضوع در کشورهای توسعه یافته هم رخ می دهد، آنچه در یکشنبه 17 اردیبهشت در فرانسه رخ داد نمونه بارزی از انتخاب سلبی در این کشور بود. مردم فرانسه از ترس رهبر جبهه ملی یعنی خانم لوپن به ایمانوئل مکرون رای دادند.

 وی افزود: چون مردم از وضع موجود رضایت ندارند به نامزدهایی که بتوانند، خود را به عنوان مخالف وضع موجود و سمبل تغییر وضع موجود به مردم معرفی کنند، با اقبال عمومی مواجه می شوند. سومین نکته اینکه در کشورهایی که از نظر سیاسی تا حدودی بسته عمل می کنند، انتخابات فرصتی برای ابراز مخالفت با سیاست های حاکم هم خواهد بود.

اطاعت در پاسخ  به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا در انتخابات ایران افراد تاثیرگذارند یا جریانهای سیاسی؟ گفت: هم افراد و هم جریان ها حضور دارند، اما نه به این معنا که جریان ها یا افراد صاحب برنامه و سبک باشند. اساسا در غیاب سبک یا برنامه است که نامزدهای انتخابات عموما «این همانی» (تاتولوژیک) بحث می کنند. یعنی در موسم انتخابات حرف هایی را بر زبان می آورند که مردم دوست دارند بشنوند.

وی ادامه داد:  نامزدها آرمان های خود یا آنچه دوست دارند در کشور اتفاق بیفتد را بیان می کنند، اما درباره چگونگی و چرایی تحقق آن آرمان ها بحث نمی کنند و برنامه ارائه نمی دهند . به عنوان مثال می گویند که صنعت گردشگری باید رونق پیدا کند تا شغل ایجاد شود. اما نمی گویند که این هدف در چه شرایطی و چگونه محقق می شود؟

این فعال سیاسی اصلاح طلب با بیان اینکه در فضای گفتمانی فعلی ایران، حتی اگر قوی ترین افراد هم در انتخابات حضور یابند و به ریاست جمهوری برسند، تحول خاصی در کشور روی نمی دهد، تصریح کرد: به همین دلیل است که می بینید در ایران، هم روسای دولت ها از شرایط کشور ناراضی اند و هم مردم معتقدند که کارها به درستی پیش نمی رود. این وضعیت ناشی از شرایط گفتمانی است که بر کشور حاکم است.

وی ادامه داد: در همان مثالی که بیان کردم، شما نمی توانید از یک طرف طرفدار رونق گردشگری باشید و بخواهید از این طریق سالانه 25 میلیارد دلار درآمد کسب کنید، زیرا اساسا گفتمان فرهنگی ایران گردشگرپذیر نیست. زیرا 37 سال پس از انقلاب و استقرار نظام سیاسی، هنوز کسانی هستند که به کنسولگری عربستان در مشهد یا سفارت این کشور در تهران حمله می کنند. این اقدامات، ممکن بود در اوایل انقلاب طبیعی به نظر برسد، اما با گذشت چهار دهه از استقرار نظام سیاسی، دیگر پذیرفتنی نیست و موضوعیت ندارد. بنابراین، در چنین شرایط گفتمانی، آن وعده ها و آرمان ها نیز امکان تحقق ندارد.

 وی افزود:در انتخابات اخیر امریکا که به پیروزی ترامپ منجر شد، به نظر نمی رسید که ما شاهد نزاع برنامه ها بودیم، بلکه بیشتر نزاع افراد و چهره ها به نظر می رسید.

اطاعت در پاسخ به این سوال که مردم ایران سلایق را انتخاب می کنند با برنامه ها را اظهار کرد: عموما این طوری است که سلایق را انتخاب می کنیم نه برنامه ها را. پیامد آن نیز، وجود فقر، بیکاری، تورم و شکاف طبقاتی در کشور است؛ اینکه روز به روز کشور ما ضعیف تر شده و هزینه اداره کشور بیشتر می شود و در نهایت ناکارآمدی افزایش می یابد.  

وی در بخشی دیگر از این گفتگو دلیل مخاصمه سلیقه ها در انتخابات به جای رقابت برنامه ها و روش ها  را عملکرد ناصحیح همه گروه ها دانست و گفت: در این زمینه همه جریان های سیاسی ایران مقصر هستند. هنگام حضور در مجلس ششم، معتقد بودم که اگر قرار است با امریکا مذاکره کنیم، نخست باید در داخل با موتلفه مذاکره کنیم تا بتوانیم در برخی موضوعات اساسی با رقیب داخلی خود به تفاهم برسیم. در مرحله بعد یا ترکیبی از جناح های سیاسی باغرب و یا امریکا مذاکره کنیم، یا یک جریان سیاسی با موافقت سایر جریان ها این کار را انجام دهد. اما اکنون می بینید که مذاکره با امریکا به وجه المصالحه دعواهای داخلی تبدیل شده و در این شرایط تنها منافع ملی است که قربانی می شود.

عضو حزب اعتماد ملی با بیان اینکه در ایران،ما با انتظارات و مطالبات عمومی انباشته مردم مواجه هستیم که طی سالها به آن پاسخ داده نشده است افزود: مردم نمی توانند صبر کنند که در یک پروسه طولانی مدت اهداف ملی محقق شود.آنها می خواهند در کوتاه مدت به نتیجه برسند. زیرا مردم در دوران های مختلف دیده اند که باوجود مهیا بودن برخی شرایط و امکانات به اهداف خود نرسیده اند، به همین دلیل می خواهند در کوتاه مدت به اهداف خود دست یابند. اما چون چنین چیزی ممکن نیست، یا به صورتی بسیار سریع در عرصه سیاست داخلی حضور می یابند و سریع هم عقب نشینی می کنند. این حضور و انزوا باعث شده که فرایند توسعه در ایران خطی و تکاملی نبوده و از یک مسیر غیرخطی برخودار باشد.